wtorek, 17 października 2017

Andrzej Mencwel 'Toast na progu' - opowieść o zamieszkaniu na wsi oraz esej na temat zmian polskiej wsi.

RECENZJA PREMIEROWA

Książka ukazała się kilka dni temu, bo 14 września 2017 roku w Wydawnictwie Literackim. Autorem jest historyk kultury i literatury, publicysta, profesor Andrzej Mencwel. Nie czytałam jego wcześniejszych prac, ale książki o wsi nie mogłam nie przeczytać, bo na wsi mieszam, zmian cywilizacyjnych na wsi jestem świadkiem i uczestnikiem. Znam też klasyczne książki o folklorystyce, więc chciałam dowiedzieć się co na temat wsi polskiej mówi mądry człowiek. 
Znalezione obrazy dla zapytania Andrzej Mencwel
źródło: http://www.newsweek.pl/g/crop/0/-1050/newsweek
Andrzej Mencwel, historyk literatury i kultury polskiej, krytyk, eseista, publicysta. Autor m.in. Etos lewicy. Esej o narodzinach kulturalizmu polskiego (1990, 2006, Nagroda Ministra Edukacji Narodowej); Przedwiośnie czy potop. Studium postaw polskich w XX wieku (1996, Nagroda Pen Clubu Polskiego im. Jana Strzeleckiego); Wyobraźnia antropologiczna. Próby i studia (2006, nominacja do Nagrody Nike, Nagroda im. Jana Baudouina de Courtenay); Stanisław Brzozowski. Postawa krytyczna. Wiek XX (2014, Książka roku Magazynu „Nowe Książki”, Nagroda im. Kazimierza Wyki, nominacja do Nagrody Gdynia w dziedzinie eseistyki, nominacja do Nagrody im. Tadeusza Kotarbińskiego za wybitne dzieło humanistyczne, nominacja do Nagrody Historycznej im. Kazimierza Moczarskiego).   
 
Książka jest ciekawa i przeznaczona dla zwykłego czytelnika. Autor ubrał ją w formę eseistyczną. To opowieść o tym jak on profesor i 'mieszczuch'  kupił stare gospodarstwo na zaznajomionej wsi mazowieckiej i pomieszkiwał w niej gdy tylko się dało. Osobiście i 'organoleptycznie' był więc świadkiem tego jak od tzw. komuny przez lata 90-te i wejście polskiej wsi do Unii Europejskiej zmieniała się wieś, jej życie codzienne, problemy i mentalność. Autor wspomina też zaszłości wiejskie poprzez na przykład poszukiwanie informacji o sadzie owocowym. Okazuje się, że jego historia sięga drugiej wojny światowej. Historia jego dwóch przyjaciół rolników: Zbyszka i Cześka, którzy umarli niedawno zostawiając swoje gospodarstwa bez 'dziedzica'. Autor mówi o tym, że takie całościowe pojmowanie obowiązku wobec 'ziemi rodzicielki, jak to czynili ci jego koledzy, sięgające kulturowo Boryny i Niechcica, polegające na poświęceniu gospodarstwu życia i prywatnego szczęścia odchodzi w niepamięć teraz, gdy zmieniła się struktura wsi po jej wejściu do UE w 2003 roku. Autor opowiada o tym co widział kiedyś i co widzi teraz, o żniwach kiedyś, gdy uczestniczyli w nich całe rodziny, i o żniwach teraz, gdy wielki kombajn zajeżdża i kosi ogromne połacie. Mówi o wsiach kiedyś, gdy wszędzie, co dom były wielopokoleniowe rodziny i teraz, gdy kto może, ten albo zamieszkuje w mieście, albo nawet mieszka na wsi, ale pracuje w mieście i dojeżdża do miasta. Mówi też autor o poszukiwaniach rzemieślników do wykopania studni, do zrobienia strzechy itd. 
Zauważa nawet zmiany kościele. Kiedyś były tzw. strony męska i żeńska. Ostatnio to się zmieniło i zatarło. Byłam zdumiona, prawdę mówiąc, tym spostrzeżeniem, bo za mojego dzieciństwa tak rzeczywiście było, a teraz to się zatarło. Zmiany te zaszły, mam wrażenie na przestrzeni dwóch ostatnich dziesięcioleci. 
Profesor tak jakby mimochodem i żeby nie wystraszyć czytelnika terminami podsumowuje swoje rozważania. Mówi o tym, że była kultura chłopska i kultura wiejska. Mówi o ludomanii i innym  podejściu, odwrotnym: pogardliwym. I opowiada, że prawda jest pośrodku i że proces ten trwa. Mam wrażenie, że autor jest pełen nadziei i jednak wiary w nas, mieszkańców wsi, że wykorzystamy ten potencjał, jaki przyniosła nam chwila dziejowa. 
W sumie, to kto by pomyślał 100 lat temu, że ja będę siedzieć tu gdzie siedzę i pisać bloga o książkach!

Książkę powinnam przeczytać ponownie, żeby zrozumieć wszystkie jej idee, bo jest bardzo bogata w treść, a ja troszkę zamyślona chodzę ostatnio, ale i tak jestem zadowolona.  
8 gwiazdek i plus za to, że można pisać przystępnie i nowocześnie o socjiologii i antropologii kulturowej. Że książki o wsi nie kończą się na 'Drzewie życia' Tomickich. W sumie daje to 9 gwiazdek.

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...